Jeśli komuś się zdaje, że satyra społeczna wyrodziła się w jeden jedynie słuszny kierunek lewicowej uszczypliwości spod znaki Michała Witkowskiego i spółki, niech sięgnie po zbiór opowiadań Andrzeja Wojciechowskiego.

Znajdzie w nich doskonale skrojone historie ludzi, którzy noszą na sobie piętno wielu bolączek naszej polskiej współczesności, rozciągniętej od specyfiki czasów wczesnego komunizmu aż po postnowoczesną globalizację. Pomiędzy tymi widełkami udało się zawrzeć opowieści o charakterze obyczajowym z wątkiem miłosnym, ale też o duchowym wydźwięku, ironiczne potraktowanie kultu celebrytów, satyrę na płytką religijność, natrząsanie z pseudointeligencji i zasad marketingu tworzących miękką wyściółkę naszego rzekomego prosperity.

Tematy układają się diagnozę. Wojciechowski przechadza się z nowoczesnym zwierciadłem po gościńcu i co podpatrzy, zapisze lub jeszcze lepiej spotworzy, bo trzeba przyznać, że największą siłą zbioru jest konstruktywny humor. W ciekawej perspektywie możemy zobaczyć skutki transformacji ustrojowej, wieś polską rozpiętą między historią a nowoczesnością (w opowiadaniu inspirowanym Wyspiańskim, a taką koneksję podkreślić wypada) czy też ideologizowane podchody miłosne młodych yuppie - a zatem świat polityki i dwurdzenną wiejsko-miejską Polskę.

Autor niezrównanej Historii pewnej okaryny - to jedno z najciekawszych opowiadań zbioru -jest pisarzem, który nie boi się eksperymentować z krótkimi formami literackimi i dzięki temu w zbiorze znajdziemy opowieści science-fiction, zjadliwe pastisze gazetowych historii o tzw. prawdziwych ludziach, stylizowane na nowelistykę historyczną opowiastki z polskiej wsi, w których tempo wyznaczają zapomniane już niemal szlacheckie ramoty, opowiadania napisane niczym sprawozdania sportowych imprez, choć akurat spoza boiska. Typowe obyczajówki zaś mają taką zawleczkę, po której wyciągnięciu odkryjemy ich zamierzoną fałszywość stylistyczną i zabawę z czytelnikiem w prawdę i fałsz. Kto da się nabrać, zostanie z historyjką podaną do kompotu; kto zechce, zastanowi się nad kodami, w jaki dziś narracja literacka i medialna filtrują nam rzeczywistość.

Wszystko to składa się na barwną mozaikę ludzi widzianych bez naburmuszenia i nieznośnej a tendencyjnej chęci zmieniania świata, którą to satyryczną powinność Wojciechowski ukrywa na tyle głęboko, że nie musimy się jej obawiać. Podszczypywanie rzeczywistości zmusza do refleksji, przede wszystkim jednak bawi. Śmiech zaś mieszany bywa w udanych proporcjach z melancholią obserwowanej dekadencji i, jeżeli autor sobie pozwala na wejrzenie za zasłonę pozycji społecznej człowieka, odkrywaniem jego samotności.

k3


Patronat: